De sociale druk in leefstijlverandering

“Doe niet zo ongezellig.”
“Eentje kan toch wel?”
Of gewoon een opgetrokken wenkbrauw als je een wijntje afslaat.

Iedere keer als ik met klanten praat over gezonde leefstijlveranderingen, komt dit onderwerp weer terug. De sociale druk. De omgeving die, bewust of onbewust, invloed uitoefent op je keuzes. Niet omdat ze je doel niet gunnen, maar omdat jouw nee vaak ook iets in hén raakt.

En ik herken het zelf ook maar al te goed.

Persoonlijke ervaring

Ik heb jaren gedacht dat ik pas écht leuk gevonden werd met een drankje in m’n hand. Dat ik erbij hoorde als ik gewoon meedeed met wijn op een vrijdagmiddagborrel. En ja, mét een drankje werd ik losser, een tikkeltje ondeugend en er zijn heel wat mooie verhalen ontstaan uit die avonden. Ook een paar minder mooie trouwens. Maar die bespaar ik jullie.

Het is niet zo dat mensen altijd letterlijk tegen me zeiden dat ik zonder alcohol saai was, maar ik dacht wel dat ze dat zouden vinden. Dat ze zouden denken: “Oh, zij is ineens zo serieus.” Of: “Zij doet niet meer mee.”
En dat gevoel alleen al was soms genoeg om me tegen beter weten in toch weer een glas te laten inschenken. Of zelfs om bepaalde gelegenheden maar te vermijden.

En eerlijk is eerlijk: dat gevoel kwam niet helemaal uit het niets. Want je krijgt wél degelijk opmerkingen. Zoals:
“Kom op, doe niet zo flauw.”
“Hoezo drink jij niet?”
Alsof je jezelf moet verdedigen voor het maken van een gezonde keuze.

En nu ik met klanten werk aan hun leefstijlverandering, zie ik precies hetzelfde gebeuren. Ze beginnen gemotiveerd, maken gezonde keuzes, maar lopen keihard aan tegen een omgeving die ze (onbedoeld) tegenwerkt.

De kracht van de omgeving

Met collega’s een borrel zonder alcohol? “Je bent toch niet zwanger?”
Een lunch zonder broodje kroket? “Je leeft maar één keer hoor!”

Onze sociale omgeving speelt een gigantische rol in onze eet- en drinkgewoonten. Niet omdat anderen het slecht met je voorhebben, maar omdat jouw gezonde keuze vaak ongemak oproept bij de ander.

“Als jij nee zegt tegen taart, moet ik misschien ineens nadenken over mijn ja.”

Psycologisch mechanisme: Cognitieve Dissonantie
Volgens psychologen komt dit voort uit cognitieve dissonantie: het ongemakkelijke gevoel dat ontstaat als jouw gedrag (nee zeggen tegen ongezonde keuzes) botst met het gedrag van de ander (wel meedoen). Als jij gezonde keuzes maakt, terwijl zij dat (nog) niet doen, confronteer je hen onbedoeld met iets wat ze liever niet onder ogen zien: dat ze misschien ook iets anders willen of zouden moeten doen. Jouw gedrag ‘wrijft’ tegen hun gewoontes. De makkelijkste manier om dat gevoel weg te nemen? Jou overtuigen om wél mee te doen. Dan hoeven zij zichzelf niet te veranderen.

The Let Them Theory (Mel Robbins)

Hier komt de Let Them Theory van Mel Robbins om de hoek kijken.
Zij zegt: Als mensen iets van je vinden wat niet in lijn ligt met wie jij wil zijn? Laat ze. Let them!

Laat ze het saai vinden. Laat ze vreemd kijken. Laat ze gaan als ze niet kunnen omgaan met jouw grenzen.
Want uiteindelijk is het jouw lijf, jouw energie, jouw leven. Niet dat van hen.

En laten we eerlijk zijn: als jouw gezonde keuzes niet gerespecteerd worden, hoeveel waarde heeft die verbinding dan eigenlijk?

Realistisch blijven

Is dit makkelijk? Nee.
Voel je je soms alsnog buitengesloten? Ja.
Maar het mooie is: hoe vaker je trouw blijft aan jezelf, hoe meer mensen in je omgeving zich daarop gaan aanpassen. Of afhaken, en dat laatste is dan vaak ook gewoon oké.

Bovendien, er is een kentering gaande. Alcoholvrij is steeds normaler. Niet iedereen doet meer mee met taart op kantoor. Maar we zijn er nog niet.

Wees dapper en Let them.

Zelf drink ik tegenwoordig zelden tot nooit nog een glas. Mensen weten dat inmiddels en laten me in mijn waarde, net zoals ik hen in hun waarde laat als ze wél willen drinken.

Want daar draait het uiteindelijk om: iedereen mag zelf bepalen wat hij of zij wil, en laten we elkaar vooral in onze waarde laten.

Dus de volgende keer dat je met spanning naar een borrel gaat of je excuses staat te mompelen voor het niet meedoen: weet dat je niet de enige bent. Weet dat het oké is om voor jezelf te kiezen.

Wat jij doet, is niet raar. Het is dapper. En misschien wel precies het voorbeeld dat iemand anders nodig heeft.